kodeks cywilny, kodeks postępowania cywilnego, prawo cywilne
lupa
A A A

Gazeta Podatkowa nr 19 (1581) z dnia 7.03.2019

Ograniczenia w naliczaniu odsetek od odsetek

Z dniem 15 lutego br. w wyniku nowelizacji Kodeksu cywilnego doszło do uchylenia przepisu umożliwiającego naliczanie odsetek od zaległych odsetek przy pożyczkach długoterminowych udzielanych przez instytucje kredytowe. Celem tej nowelizacji jest pomoc kredytobiorcom i pożyczkobiorcom oraz powstrzymanie zjawiska tzw. spirali zadłużenia, które powoduje utratę możliwości regulowania zobowiązań przez dłużnika.

Nowelizacja, która weszła w życie 15 lutego 2019 r., ogranicza się do uchylenia jedynie jednego przepisu Kodeksu cywilnego. Chodzi o art. 482 § 2 K.c., który przewidywał wyjątek w zakresie naliczania odsetek od zaległych odsetek w przypadku pożyczek długoterminowych udzielanych przez instytucje kredytowe. Chociaż naliczanie odsetek od zaległych odsetek (tzw. anatocyzm) jest w krajowym systemie prawnym zabroniony, to od zakazu tego istnieją wyjątki określone w art. 482 K.c. Po wejściu w życie nowelizacji naliczanie odsetek od zaległych odsetek jest możliwe jedynie, jeżeli po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy. Ponadto odsetek od zaległych odsetek można żądać dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa.

Poprawa sytuacji kredytobiorców

Nowelizacja ma przeciwdziałać zwiększeniu zadłużenia osób będących klientami instytucji kredytowych. Do tej pory możliwość naliczania odsetek od zaległych odsetek instytucjom kredytowym udzielającym pożyczek długoterminowych wynikająca z art. 482 § 2 K.c. pozwalała im na stosowanie tego rodzaju odsetek.

Skutki nowelizacji ustawy

Chociaż zamierzeniem ustawodawcy była poprawa sytuacji kredytobiorców, potencjalne skutki wprowadzenia nowelizacji są trudne do przewidzenia. O ile bowiem do tej pory banki i instytucje kredytowe naliczały klientom odsetki również od zaległych odsetek, co zwiększało zadłużenie kredytobiorcy, to działanie takie zabezpieczało interes banku, a w konsekwencji umożliwiało kredytobiorcom zawarcie z bankiem porozumienia o spłacie. Bank w przypadku porozumienia czy restrukturyzacji zobowiązania doliczał do niego również odsetki od zaległych odsetek. Wskutek nowelizacji naliczanie odsetek w dotychczasowy sposób jest niemożliwe. Bez dobrowolnej zgody dłużnika wyrażonej już po powstaniu zaległości jedynym sposobem na dochodzenie odsetek od zaległych odsetek jest wystąpienie z pozwem do sądu, dlatego istnieje ryzyko, że banki nie chcąc utracić możliwości naliczania odsetek od zaległych odsetek, więcej spraw będą kierować do sądu. Jest to bowiem najprostszy sposób na uzyskanie odsetek od zaległych odsetek.

Dotychczasowe umowy

Z oceną, czy banki faktycznie częściej niż dotychczas będą kierować do sądu sprawy o zapłatę przeciwko swoim dłużnikom, trzeba jeszcze zaczekać, warto jednak wskazać, jakie skutki ma nowelizacja dla umów zawartych przed jej wejściem w życie, tj. przed 15 lutego 2019 r. Przepis art. 2 ustawy nowelizującej (Dz. U. z 2019 r. poz. 80) stanowi, że do odsetek należnych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że odsetki naliczone przed datą wejścia w życie ustawy pozostają w mocy. Jednak nie ma możliwości naliczania przez instytucje kredytowe odsetek od zaległych odsetek w odniesieniu do umów zawartych przed wejściem w życie nowelizacji, jeśli do naliczenia miałoby dojść od 15 lutego 2019 r. Zatem z punktu widzenia momentu stosowania znowelizowanych przepisów istotna jest nie data zawarcia umowy, lecz moment naliczenia odsetek.

W związku z wejściem nowelizacji w życie banki wypracują zapewne nowe schematy działania, które różnić się będą w zależności od banku. Biorąc jednak pod uwagę skalę zobowiązań kredytowych Polaków oraz fakt, że do tej pory banki wiele zaległych wierzytelności na mocy cesji przenosiły na podmioty specjalizujące się w windykacji, nie wydaje się możliwe, aby banki bez zmian organizacyjnych przystąpiły do znacznego zwiększenia ilości pozwów składanych wobec osób posiadających w stosunku do nich zadłużenie.

Przykład 1

W 2007 r. dłużnik zaciągnął zobowiązanie kredytowe na 20 lat na kwotę 200.000 zł. W umowie o kredyt bank ustalił wysokość odsetek kapitałowych z tytułu udzielenia kredytu w wysokości 6% w skali roku. Pod koniec 2018 r. dłużnik zaprzestał płacenia rat. Bank podjął czynności windykacyjne, a następnie w styczniu 2019 r. wypowiedział dłużnikowi umowę kredytu. W marcu 2019 r. bank skierował do sądu pozew o zapłatę, oprócz należności z tytułu zwrotu udzielonej pożyczki domaga się także odsetek kapitałowych w wysokości 6% określonych w umowie bankowej. Ponadto na podstawie art. 482 § 1 K.c. od momentu złożenia pozwu bank od całej sumy dochodzonej pozwem (w tym od odsetek kapitałowych) domaga się także odsetek za opóźnienie w wysokości ustawowej, tj. 7% w skali roku, gdyż dłużnik nie regulował należności w terminie.


Przykład 2

Przedsiębiorca sprzedał z odroczonym terminem płatności towar na rzecz kontrahenta również będącego przedsiębiorcą. Strony umówiły się, że płatność nastąpi w 4 transzach, a z tytułu otrzymania należności po terminie odbiorca uiści sprzedawcy także odsetki w wysokości 5% w skali roku doliczane do poszczególnych rat. Odbiorca 1 ratę uiścił terminowo, ale potem zaprzestał dokonywania wpłat. Po upływie 3 miesięcy strony zawarły porozumienie o spłacie, ustalając nowe terminy i wysokości spłat, a odbiorca zgodził się na doliczenie dotychczas należnych odsetek do dłużnej sumy. W razie braku terminowej spłaty sprzedawca do całej sumy będzie mógł doliczać odsetki za opóźnienie w zapłacie w wysokości ustalonej przez strony, a przy braku stosownych ustaleń w umowie, odsetki ustawowe w wysokości 7% w skali roku.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm.)

www.KodeksCywilny.pl - Zobowiązania:

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.VademecumPodatnika.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

sierpień 2019
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
13
14
15
17
18
19
21
22
23
24
25
27
28
29
30
31
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Prawnik rodzinny omawia prawo rodzinne, prawo społeczne oraz spadki i darowizny
Charakterystyka i zawieranie umów cywilnych
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.