kodeks cywilny, kodeks postępowania cywilnego, prawo cywilne, kodeks cywilny tekst jednolity
lupa
A A A

Gazeta Podatkowa nr 78 (2057) z dnia 28.09.2023

Kształtowanie wynagrodzenia w umowie o dzieło

Wysokość wynagrodzenia to jedno z najistotniejszych postanowień niemal każdej umowy cywilnoprawnej. W profesjonalnym obrocie gospodarczym, i nie tylko, ustalenia w tym zakresie wpływają zarówno na sytuację zobowiązanego do zapłaty, jak i wierzyciela. W przypadku umów o dzieło, sposób określenia wysokości wynagrodzenia decyduje o możliwości, bądź braku, jej zmiany już w toku realizacji umowy lub nawet po zakończeniu prac. Przystępując do negocjacji kontraktu, warto bardzo dokładnie uregulować tę kwestię.

Dzieło

Umowa o dzieło, na podstawie której przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia, została uregulowana w art. 627 - art. 646 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.). Z samej definicji wynika, że ustalenie ekwiwalentnego wynagrodzenia, obok określenia dzieła, którego obowiązek wykonania obciąża przyjmującego zamówienie, jest istotnym elementem tego typu kontraktu.

Przepisy nie wymagają określonej formy do jej zawarcia, zatem dochodzi do skutku w momencie złożenia w dowolny sposób zgodnych oświadczeń woli przez obie strony. Żadna ze stron zawierających tego typu umowę nie musi być profesjonalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego, jednak w praktyce najczęściej przyjmujący zamówienie jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą specjalizującą się w konkretnej dziedzinie.

Wynagrodzenie

Wynagrodzenie za wykonanie dzieła może zostać ustalone wprost przez wskazanie konkretnej kwoty, jak i poprzez ustalenie reguł, na podstawie których strony wyliczą jego wysokość. Podstawą mogą być wartości wynikające z obowiązujących cenników, dane statystyczne dotyczące cen i narzutów, czy przyjęta przez strony stawka godzinowa.

Brak określenia wysokości wynagrodzenia nie powoduje, że umowa jest nieważna. Wystarczające jest bowiem ustalenie odpłatnego charakteru umowy. W takiej sytuacji poczytuje się w razie wątpliwości, że strony miały na myśli zwykłe wynagrodzenie za dzieło tego rodzaju. Jeżeli także w ten sposób nie da się ustalić wysokości wynagrodzenia, przyjmującemu zamówienie należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy oraz innym jego nakładom.

W obrocie gospodarczym strony często postanawiają, że ustalone umową wynagrodzenie ma charakter ryczałtu. Tego typu wynagrodzenie jest ze swej istoty niezmienne. Jego celem jest zamrożenie kwoty przyjętej w momencie zawierania umowy, niezależnie od kosztów, jakie poniesie przyjmujący zamówienie w celu prawidłowego wykonania dzieła.

Dopuszczalne zmiany

Przepisy Kodeksu cywilnego przewidują uprawnienie do wystąpienia o zmianę wysokości wynagrodzenia za dzieło w toku, czy nawet już po jego wykonaniu. Jednak konieczne jest ziszczenie się ściśle uregulowanych w ustawie przesłanek.

Zgodnie z art. 629 K.c., jeżeli strony określiły wynagrodzenie na podstawie zestawienia planowanych prac i przewidywanych kosztów (wynagrodzenie kosztorysowe), każda ze stron może żądać odpowiedniej zmiany umówionego wynagrodzenia, jeżeli w toku wykonywania dzieła zarządzenie właściwego organu państwowego zmieniło wysokość cen lub stawek obowiązujących dotychczas w obliczeniach kosztorysowych. Roszczenie w tym przedmiocie nie może jednak dotyczyć należności uiszczonej za materiały lub robociznę przed zmianą cen lub stawek.

W kontekście przywołanego przepisu należy przyjąć, że w przypadku, gdy strony umowy o dzieło ustalą wynagrodzenie na podstawie kosztorysu, to w określonych okolicznościach każda z nich może wystąpić o zmianę jego wysokości. Uprawnienie w tym zakresie nie przysługuje jednak, gdy zmiana cen materiałów uwzględnionych w kosztorysie nie jest spowodowana zarządzeniem organu państwowego.

Podstawa do żądania podwyższenia wynagrodzenia kosztorysowego została również przewidziana w art. 630 K.c. Uprawnienie to przysługuje, jeżeli w toku wykonywania dzieła zajdzie konieczność przeprowadzenia prac, które nie były przewidziane w zestawieniu prac planowanych będących podstawą obliczenia tego wynagrodzenia, a zestawienie sporządził zamawiający. Jeżeli jednak zestawienie planowanych prac sporządził przyjmujący zamówienie, może on żądać podwyższenia wynagrodzenia tylko wtedy, gdy mimo zachowania należytej staranności nie mógł przewidzieć konieczności prac dodatkowych. Warto podkreślić, że przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, jeżeli wykonał prace dodatkowe bez uzyskania zgody zamawiającego.

Ochrona dłużnika

Na wypadek ziszczenia się przesłanek ustalonych w przywołanych art. 629 oraz art. 630 K.c., ustawa przewiduje pewną ochronę dla zamawiającego. Stosownie do art. 631 K.c., gdyby na wskazanych podstawach zaszła konieczność znacznego podwyższenia wynagrodzenia kosztorysowego, zamawiający może od umowy odstąpić. Powinien uczynić to niezwłocznie i jednocześnie zapłacić przyjmującemu zamówienie odpowiednią część umówionego wynagrodzenia.

Przewidziane we wskazanym przepisie znaczne podwyższenie wynagrodzenia jest pojęciem nieostrym, ocenianym indywidualnie w konkretnej sprawie. Zasadne jest zatem, aby strony już na etapie zawierania umowy uregulowały tę kwestię i określiły, jaka skala podwyższenia będzie uprawniała zamawiającego do odstąpienia od umowy.

Ryczałt

Kodeks cywilny przewiduje, że w przypadku, gdy strony umowy o dzieło ustaliły wynagrodzenie ryczałtowe, przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac.


Kwota ryczałtu nie zawsze ostateczna.


Prawodawca w art. 632 § 2 K.c. zastrzegł jednak, że jeżeli wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę. Roszczenie w tym przedmiocie przysługuje wyłącznie przyjmującemu zamówienie, zamawiający natomiast nigdy nie może żądać obniżenia umówionego ryczałtu.

www.KodeksCywilny.pl - Umowy cywilnoprawne:

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.UmowyCywilnoprawne.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

maj 2024
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
6
7
8
9
11
12
13
14
16
17
18
19
21
22
23
24
25
26
28
29
30
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Prawnik rodzinny omawia prawo rodzinne, prawo społeczne oraz spadki i darowizny
Charakterystyka i zawieranie umów cywilnych
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • dopasowania reklam w serwisach społecznościowych,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych oraz do śledzenia użytkowników, kliknięć i konwersji wyświetlanych reklam.
Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych
  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - dopasowania reklam w serwisach społecznościowych,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych oraz do śledzenia użytkowników, kliknięć i konwersji wyświetlanych reklam w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.
W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.